„NIE bra NIE” to tytuł projektu profilaktyki uzależnień Towarzystwa Rozwijania Aktywności Dzieci SZANSA, w którym 25 września w Miejskim Domu Kultury w Wołominie wzięli udział pedagodzy, kuratorzy, nauczyciele – jednym słowem osoby z terenu Powiatu Wołomińskiego, które pracują z młodzieżą oraz uczniowie z Gimnazjum w Czarnej.

Pokaz zrealizowano w ramach projektu dofinansowanego ze środków Starostwa Powiatu Wołomińskiego.

Z jego pomysłodawczynią i jedną z autorek, Moniką Kisłą rozmawiamy o początkach jej miłości do dramy, pracy nad projektem i rezultatach, jakie on przynosi.

Od jak dawna interesujesz się dramą?

Kilka lat temu poszłam na warsztaty organizowane przez Stowarzyszenie Praktyków Dramy Stop-Klatka, które pracuje metodą dramy, uczy jej i realizuje projekty dramowe. Zaowocowało to wyjazdem na Letnią Szkołę Dramy, gdzie pracowałam pod kierunkiem brytyjskiego specjalisty dramy prof. John Somersa. Stworzyliśmy wówczas projekt dotyczący przemocy i agresji wśród gimnazjalistów. Efektem dwutygodniowej pracy stał się realizowany przez SPD STOP- KLATKA dla gimnazjalistów w Warszawie projekt „Prze-móc prze-moc”. Zafascynowała mnie ta metoda pracy z grupą, gdyż wykorzystuje teatr, który kocham od zawsze.

Wtedy też zrodził się pomysł, by podobny projekt zrealizować w Wołominie?

Nie zupełnie, choć z pewnością już wtedy chciałam „zarazić” dzieciaki z Teatru WPROST moją nową miłością. Zrobiłam, więc dla nich warsztaty dramowe, pokazałam im jak się pracuje dramą i razem zaczęliśmy myśleć o stworzeniu takiego projektu. Na początku długo poszukiwaliśmy tematu, mieliśmy różne pomysły, z czasem skoncentrowaliśmy się wokół uzależnień, w tym głównie wokół uzależnienia od narkotyków. Stwierdziliśmy wspólnie, że jest to problem, o którym młodym ludziom trudno rozmawiać z dorosłymi. Uznaliśmy, więc, że warto spróbować stworzyć taki projekt w naszym mieście. I tak naprawdę od razu zwróciliśmy się o pomoc do profesjonalistów. Kiedy tylko opowiedziałam o tym co zamierzamy zrobić pani Basi Stasiszyn z TRAD SZANSA z którym współpracuję od dawna powiedziała „Robimy!”.

Kto pracował nad projektem „NIE bra NIE”?

Wiele różnych osób. Od początku projekt przygotowywała ze mną moja koleżanka Agnieszka Budzyń, która pracuje w Stołecznym Centrum Edukacji Kulturalnej, jest pedagogiem i również uczestniczyła w Letniej Szkole Dramy. W spektaklu, który jest częścią naszego projektu gra matkę Marcina – głównego bohatera.

Ogromne wsparcie otrzymaliśmy od pani Jadzi Gawkowskiej i całego Ośrodka Profilaktyki i Terapii Uzależnień. Pracujący tam terapeuci zawsze służyli nam radą, mogliśmy wszystko z nimi konsultować merytorycznie. Jeden z terapeutów pracuje z nami przy projekcie.

Łukasz Rygało i jego siostra Ania Rygało, na co dzień są blisko z Teatrem WPROST, więc tu także ich nie zabrakło. Oboje stworzyli zdjęcia do prezentacji multimedialnej użytej w teatrze interaktywnym. Wymieniając te osoby, nie mogłabym pominąć samych aktorów. I tak w główną rolę wcielił się Tomek Wróblewski. Są też rówieśnicy z klasy Marcina i grają ich: Ania Klamczyńska, Paweł Dobek, Ania Kalata.

Dzięki udziałowi młodych aktorów z Teatru WPROST projekt wpisuje się w nurt edukacji rówieśniczej. Młodzież identyfikuje się z rówieśnikami, łatwiej im dyskutować o sprawach trudnych, gdyż posługują się tym samym językiem, a informacje przekazane przez rówieśników są dla nich bardziej wiarygodne niż te, które przekazują im dorośli. Młodzi aktorzy i osadzenie spektaklu w realiach Wołomina (główny bohater jest uczniem wołomińskiego gimnazjum, na zdjęciach oglądamy miejsca dobrze znane wołominiakom) sprawia, iż historia, którą opowiadamy jest bardziej wiarygodna dla młodzieży uczestniczącej w projekcie. Podkreślają to biorący udział w piątkowym pokazie pedagodzy pisząc w ankietach m. in. „Dzięki udziałowi młodych osób uczniowie lepiej zidentyfikują się z problemem”, „ Wspaniałe zdjęcia z miejsc znanych uczniom, parku, sklepu itp. Świetna gra aktorów.”

1.	2.	3.	4.
5.	6.	7.	8.
9.	10.	11.	12.
13.	14.	15.	16.
17.	18.	19.	20.
21.	22.	23.	24.
25.	26.	27.	28.

Na czym dokładnie ten projekt polega? Czego mogą spodziewać się osoby chcące wziąć w nim udział?

Na pierwszą część projektu „NIE bra NIE” młodzież przychodzi do Domu Kultury. Zapoznaje się tam z przedmiotami należącymi do głównego bohatera odkrywając tym samym swoją wersję jego historii. Następnie proponujemy im, by obejrzeli spektakl i zobaczyli, jak my widzimy losy Marcina – gimnazjalisty z Wołomina. Opowieść, jak w przypadku wszystkich historii dramowych, kończy się w kryzysowym, strategicznym momencie. Następnie wspólnie próbujemy pomóc Marcinowi. Poszukujemy więc rozwiązań, zastanawiamy się, co bohater może zrobić. Oczywiście pytamy też samego Marcina, czego on chce, czy któraś z propozycji wydaje się jemu dobra. I prezentujemy wspólnie wypracowana i zaakceptowaną przez bohatera historii wersje wydarzeń - jest to scena improwizowana, to jaka będzie zależy od grupy z którą pracujemy. To pomaga spojrzeć z boku i spróbować znaleźć wyjście z trudnej sytuacji, a program jest przecież profilaktyczny.

Czy młodzi ludzie dowiadują się, w jaki sposób zapobiegać problemom, jakie ma Marcin?

Nie tylko się dowiadują, ale, co ważniejsze, sami do takich wniosków dochodzą. Kolejnym etapem naszego projektu jest przecież rozmowa o tym, co bohater mógł zrobić wcześniej, by do tej sytuacji kryzysowej nie doszło. Tak, jak poprzednio zbieramy różne pomysły, spisujemy je i dzielimy się na cztery grupy. Każdą grupę prowadzi terapeuta, psycholog lub pedagog i młoda osoba z naszego teatru. Dążymy do tego, by młodzi ludzie wyszli z tego spotkania ze świadomością, że mają wpływ na to, co się dzieje w ich życiu, oraz pewnością, że jeśli dzieje się w ich życiu coś złego, jeśli mają jakiś problem (nie koniecznie z narkotykami) mają prawo prosić o pomoc dorosłych, którzy mogą czegoś nie zauważyć, nie dostrzec nie wiedzieć, że ich pomoc jest potrzebna. Projekt jest realizowany metodą warsztatową, która kładzie nacisk na szukanie rozwiązań i pokazywanie możliwości działania. Uczestnicy nie są jedynie biernymi widzami, ale mają wpływ na to, co się dzieje. Skutkuje to ich zaangażowaniem i daje realną szansę na zmianę zachowań na bardziej konstruktywne. Istotne jest też to, że każdy dostaje materiały promocyjne. Można w nich znaleźć adres Ośrodka Profilaktyki i Terapii Uzależnień w Wołominie, Antynarkotykowej Poradni Internetowej i Antynarkotykowy Telefon Zaufania oraz kontakt do nas – realizatorów projektu.

Na tym kończy się projekt „NIE bra NIE”?

Na tym kończy się pierwszy moduł projektu. Po upływie dwóch tygodni odbywają się w szkołach warsztaty edukacyjne prowadzone przez psychologów TRAD „Szansy” specjalizujących się w pracy z młodzieżą. Systematyzują one to, czego młodzież doświadczyła podczas spektaklu i warsztatów dramowych i obejmują m. in. nazwanie problemów, których doświadczył główny bohater, szukanie alternatywnych, zdrowych sposobów rozwiązywania problemów, trening asertywności. Warsztaty edukacyjne prowadzone są metodami interaktywnymi.

Czy taki projekt jest naprawdę potrzebny?

Jestem przekonana, że tak. Narkomania jest poważnym problemem społecznym, dlatego wymaga interwencji. Profilaktyka jest jednym ze sposobów reagowania na zjawiska społeczne oceniane jako szkodliwe i niepożądane, a w przypadku uzależnień to działanie mające na celu przeciwdziałanie uzależnieniom za pomocą wzmacniania czynników chroniących (takich jak m.in. dobry kontakt emocjonalny z rodziną, umiejętność rozwiązywania sytuacji kryzysowych, na które młodzi ludzie są często narażeni) oraz eliminowania czynników ryzyka. Podejmowana jest zanim groźne zjawiska się ujawnią lub rozprzestrzenią.

Kształtujemy wśród młodzieży świadomość, czym jest uzależnienie i stwarzamy przestrzeń do rozmowy o problemie narkomanii. Przełamujemy stereotyp bezradności i braku wpływu na otoczenie m.in. poprzez wspólne tworzenie nowej historii głównego bohatera, który dzięki decyzją, które podejmuje nie wchodzi w narkotyki. Uczymy asertywnego zachowania się. Przekazujemy uczestnikom informacje gdzie mogą szukać profesjonalnej pomocy, kiedy problemy związane z narkotykami pojawią się w ich życiu lub życiu bliskich im osób.

Podczas realizacji projektu prosimy zarówno uczniów, jak i nauczycieli o wypełnienie ankiety. Zawarliśmy w niej pytania dotyczące projektu. Póki co, z ankiet wynika, że projekt „NIE bra NIE” jest bardzo potrzebny, skuteczny i spełnia oczekiwania zarówno młodzieży, jak i dorosłych. Po piątkowym pokazie już kilka szkół zgłosiło swoje klasy do udziału w projekcie. Wśród opinii obecnych na nim pedagogów czytamy m. in.: „Ciekawa forma. Dużo więcej młodzież korzysta z tego typu projektu niż z lekcji np. z pielęgniarką szkolną.”, "Mocne strony programu: metoda warsztatowa, dobry merytorycznie, dobra atmosfera, młodzi aktorzy", " Dużą wartością projektu jest możliwość zmiany sytuacji przez młodzież, która wzajemnie sobie pokazuje jak nie wchodzić w tę sytuację", „Brak sztywnej formy, jaka zwykle towarzyszy programom profilaktycznym. Bardzo dobry program. Najlepszy, w jakim kiedykolwiek uczestniczyłam”

Za dużą zaletę, o czym już chyba wspominałam, zarówno uczniowie jak i nauczyciele uznali udział osób będących rówieśnikami odbiorców projektu i wołomińskie realia przedstawianej historii.

Gdzie należy się zgłosić, jeżeli któraś ze szkół byłaby chętna do wzięcia udziału w projekcie?

Jeśli chodzi o aktualną edycję dofinansowaną ze środków Powiatu Wołomińskiego to lista klas do udziału w projekcie jest już zamknięta, ale czekamy na zgłoszenia szkół zainteresowanych udziałem w kolejnych edycjach. Można zgłaszać się do pani Basi Stasiszyn z TRAD SZANSA lub Partnerów projektu: Ośrodka Profilaktyki i Terapii Uzależnień w Wołominie, Miejskiego Domu Kultury w Wołominie i Miejskiego Ośrodka Kultury w Kobyłce – ściśle ze sobą współpracujemy i wiemy, ze razem możemy zdziałać więcej.

Dziękuję za rozmowę